’t Kerkje op de Heuvel, Heelsum

HELSUM is een klein Dorpje een weinig boven Renkum, nevens het Doornweerdſche Boch, niet verre van den Rhyn, en 1½ Myl van Wageningen gelegen, en tot de Heerlykheid Doomweerd behoorende. De Kerk van dit Dorpje, die door den Predikant van Renkum bediend word, ſtaat op eenen hoogen heuvel, die men niet zonder moeite kan beklimmen, met eenige Boomen bezet. 

Dit fraaie citaat is te vinden in het antieke boek Geographische beschryving van de provintie van Gelderland uit 1794, en verrassend genoeg is de beschrijving nog steeds opmerkelijk actueel. De genoemde kerk is het zogenaamde Kerkje op de Heuvel in Heelsum, dat vandaag het middelpunt vormt van onze rondwandeling. Zoals de naam van het kerkje én het historische citaat al doen vermoeden, is deze wandeling minder geschikt voor mensen die afhankelijk zijn van een rolstoel of rollator. 

De Hervormde Kerk in het Gelderse dorp Heelsum (gemeente Renkum) – beter bekend als ’t Kerkje op de Heuvel – stamt uit de zestiende eeuw en is een Nederlands rijksmonument. Toen in 1580 de Reformatie zijn intrede deed in Renkum, bleef de Heerlijkheid Doorwerth aanvankelijk katholiek. De kerk raakte in verval en werd uiteindelijk dichtgemetseld, na het bijzetten van de twee echtgenotes (in 1646 en 1649) van baron Van Schellaert. Na tussenkomst van het Hof van Gelre werd in 1653 besloten tot restauratie van het gebouw, zodat er in 1657 weer protestantse diensten konden plaatsvinden. 

Onze wandeling begint bij Herberg Rehoboth, recht tegenover het Kerkje op de Heuvel. Hier nemen we de middelste trap die richting de kerk voert. We lopen vandaag tegen de klok in. 

Boven op de heuvel vinden we direct rechts een bankje – voor sommige wandelaars geen overbodige luxe. Als u even op adem komt, kunt u genieten van het fraaie uitzicht op de kerk. Rechts van de ingang is de grafkelder zichtbaar, onder de kerk. De laatste bijzetting vond hier plaats in 1921. We vervolgen onze route langs de achterzijde van het gebouw. 

Rondom de kerk liggen enkele fraaie, oude grafstenen. Aan de achterzijde volgen we de bocht van het gebouw mee en bereiken we een brede trap die weer naar beneden leidt. Beneden wacht de inmiddels vertrouwde herberg. Neem rustig de tijd om af te dalen – beter voorzichtig dan spijt achteraf. Eenmaal beneden aangekomen, draaien we nog eenmaal om voor een laatste blik op dit unieke kerkje, dat al eeuwenlang over het dorp uitkijkt. 

Tot slot nog een waarschuwing voor onze enthousiaste wandelaars: let goed op het verkeer. Hoe idyllisch het uitzicht ook is, het verkeer in dit deel van Heelsum kan verrassend druk en onoverzichtelijk zijn. Wees dus alert – en geniet veilig van deze bijzondere plek.