Kerk op Steeg

Welkom bij Kerkgebouw De Steeg, ook wel bekend als de ‘Kerk op Steeg’ en tegenwoordig de thuisbasis van Il Fienile, voor brocante, antiek en woonaccessoires. Deze charmante Stuyt-kerk is niet alleen een lust voor het oog, maar leent zich ook perfect voor een korte en pittige wandeling en een flinke dosis gezonde buitenlucht. 

Onze ontdekkingsreis begint op Hoofdstraat 15 in De Steeg, en we lopen naar rechts richting Diepesteeg, waar we linksaf gaan. We passeren de chique voormalige pastorie De Boecop en stappen vrolijk verder op de Boecoplaan. Hier slaan we linksaf. 

We kuieren parallel aan het spoor en belanden bij de Parkweg. Hier slaan we wederom linksaf. We passeren basisschool De Lappendeken en zien in de verte alweer de karakteristieke Hoofdstraat opdoemen. We draaien een laatste keer linksaf en wandelen rustig terug naar Il Fienile. Aan de overkant van de straat kunt u de smartphone tevoorschijn toveren voor een selfie, want zoals uw kleinkinderen zo treffend zeggen: pics or it didn‘t happen. 

De voormalige rooms-katholieke kerk van de parochie H. Maria Hemelvaart in De Steeg kent een rijke geschiedenis. Als u wilt, kunt u thuis hier nog het een en ander nalezen. Overigens verbleef schrijver Simon Carmiggelt regelmatig in De Steeg. Als u daarin geïnteresseerd bent, leest u hier meer.

Pastoor van Arskerk, Loosduinen

Het is u vast niet ontgaan. Brutalisme is in. Brutalisme is hot. Het is de talk of the town, en als u een beetje mee wilt kunnen keuvelen in de moderne wereld, moet u er wel iets vanaf weten. Maar wat ís het eigenlijk? 

Het brutalisme is een stroming in de architectuur die is voortgespruit uit het modernisme. Denk aan gigantische blokken van ruw, ongepolijst beton of metselwerk. Het is zo imposant en soms zelfs intimiderend dat het veel is ingezet voor gebouwen die wel een beetje grandeur kunnen gebruiken. Met deze laatste drie zinnen, rechtstreeks geïnspireerd door de Wikipedia, kunt u meteen indruk maken op de bouwkundige hipsters in uw vriendenkring. 

Nu moeten we alleen nog even een voorbeeld bekijken, en de Pastoor van Arskerk in het Haagse stadsdeel Loosduinen is hiervoor uitermate geschikt. We beginnen onze rondgang aan de Aaltje Noordewierstraat 4, uitstekend bereikbaar per tram – want laten we eerlijk zijn, we zijn moderne burgers, geen middeleeuwse pelgrims. 

Daar staan we dan, oog in oog met de westgevel, en het lijkt alsof iemand een paar reusachtige betonblokken heeft gestapeld en gezegd: “Noem het kunst.” Geen tierelantijnen hier, alleen rauwe, grijze massa. We maken een rondje, met de klok mee, en zien dat de stijl consistent aan alle kanten is doorgevoerd. Bij de oostgevel aangekomen nemen we het voetpaadje achter de kerk langs. Ja, het ziet er misschien wat uitdagend uit, maar uitdagingen zijn er om overwonnen te worden, nietwaar?

Terug bij de westgevel komen we langs wat halfronde details die de hoekige structuur wat extra pit geven. Dan rest ons nog slechts een bescheiden trapje om onze betonnen expeditie af te ronden. U mag applaus verwachten. 

De Pastoor van Arskerk ligt enigszins afgelegen en er is weinig horeca of detailhandel in de buurt. Gelukkig is daar de tramhalte, op slechts een steenworp afstand. U kunt de tram nemen naar het gemoedelijke centrum van Loosduinen, maar u kunt natuurlijk ook de andere kant op, richting het bruisende hart van Den Haag.

Barthkapel, Den Haag

De Bartholomeuskapel in Den Haag, in de volksmond de Barthkapel genoemd, is een voormalige kloosterkapel in het centrum van Den Haag en ligt volledig ingebed in de omliggende bebouwing. De kapel en de aangrenzende tuin behoorden begin twintigste eeuw toe aan het oude klooster van de Congregatie Liefdezusters van de Heilige Carolus Borromeus, een rooms-katholieke zustercongregatie uit Maastricht. In de panden Prinsegracht 36 en 38 woonden en werkten de zusters, in Nederland vooral bekend als ‘Zusters Onder de Bogen’. Voor hen werd rond 1906 aan de achterzijde van het nonnenklooster de Carolus Borromeuskapel gebouwd, zoals de in neogotische stijl gebouwde kapel toen heette. 

De kapel is vanaf de openbare weg nauwelijks te zien en leent zich alleen voor een zogenaamde ‘smokkelroute’: we smokkelen niet met contrabande, maar met ons eigenzinnige concept om een rondje om een gebedshuis te lopen. Dat is hier niet mogelijk, maar sommige locaties zijn voor ons team nu eenmaal te fraai om te negeren.

De ingang naar de kapel en de bijbehorende stadstuin is te vinden aan Brouwersgracht 2K in Den Haag. U kunt vanaf de Prinsengracht de Brouwersgracht oplopen en vervolgens gaat u na circa 50 meter linksaf een steegje in. Loop het steegje helemaal door en ga door een hek de binnenplaats op. Vervolgens loopt u door het volgende hek rechts de kloostertuin in. Onze gewetensvolle scouts hebben plichtsgetrouw een rondje door deze heerlijke tuin gelopen maar voor deze ontdekkingstocht kunt u de tuin doorkruisen zoals u dat zelf wilt. 

Let wel op dat u geen privéterrein oploopt. Rechts van de achterzijde van de kapel bevindt zich een onooglijk houten hekje waarop nog net de tekst ‘Privé’ leesbaar is. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat u hier verder loopt. 

Na de kennismaking met deze verborgen schat kunt u uzelf verwennen met een culinaire traktatie in de nabije omgeving. U bevindt zich aan de rand van het bruisende centrum van Den Haag, dus de opties zijn eindeloos.

Leuk weetje: In de kloostertuin is een oude es oftewel Fraxinus excelsior te vinden (zie de foto hieronder) die volgens deskundigen rond 1820 (± 20 jaar) is geplant en die er dus al aardig wat langer staat dan de kapel zelf. De boom is opgenomen in het overzicht op MonumentalTrees.com, een interactieve communitysite waarop gebruikers zélf bomen/metingen/foto’s kunnen toevoegen. De ideale selfie­achtergrond voor bomenliefhebbers.

Het satellietbeeld boven in dit artikel is afkomstig van MapQuest.

Sint-Janskerk, Gouda

Welkom bij de Goudse Sint-Jan, de langste kerk van Nederland en het architecturale equivalent van een honderden meters lang lint – ideaal voor een wandeling, maar vergeet niet uw blarenpleisters voor dit langgerekte avontuur! We beginnen bij de grootse hoofdingang aan de voorzijde van de kerk met het ietwat mysterieuze adres Achter de Kerk 2. We volgen de route tegen de klok in, maar neem vooral de tijd, want deze kerk is als een kunstgalerij op zich.

Kijk omhoog, bewonder, maak foto’s, en ontdek de eerste charmante highlight: een poort die zo uit een historische film lijkt te zijn gestapt. Terwijl we verder wandelen, bereiken we een betoverend stadspark genaamd de Vroesentuin. Links en rechts pronken kunstwerken, zoals het beeld van de humanist Erasmus (gemaakt door Hildo Krop) en van de boekdrukker Gheraert Leeu (gemaakt door Roel Bendijk). U kunt hier eventueel even plaatsnemen op een van de bankjes om de voeten wat rust te gunnen. Vervolgens kuieren we verder door de Vroesentuin en komen vanzelf weer uit op Achter de Kerk. 

De laatste etappe begint, met de majestueuze kerk aan uw linkerhand en rechts een schilderachtige omgeving om van te genieten. De straat leidt naar links, en zo komen we weer bij de hoofdingang. Tijd om al deze indrukken te verwerken! Gelukkig zijn er genoeg gezellige plekjes in de buurt waar u kunt ontspannen, terugkijken op uw prestatie, en uzelf trots een welverdiende pauze kunt gunnen. [Tekst gaat door onder de foto’s.]

Op donderdag en zaterdag is het markt in het centrum van Gouda. En als een vrolijke bonus (of misschien een lichte overlast, afhankelijk van uw humeur) wordt uw wandeltocht op deze dagen mogelijk begeleid door de ijle tonen van het draaiorgel dat op die dagen zijn klanken uitstoot in de buurt van het stadhuis. Geen fan van orgeldeuntjes die door de straten dansen? Plan uw tocht dan op een van de andere dagen.

Jeruzalemkapel, Gouda

Goed verborgen tussen de overdaad aan historische panden in de Goudse binnenstad vinden we de Jeruzalemkapel, een karakteristiek en uniek pand waarvan de geschiedenis teruggaat tot omstreeks 1500. Vandaag is dit pand het centrum van onze rondwandeling. 

We starten aan de Jeruzalemstraat 11 in Gouda, bewonderen de verstilde en bescheiden hoofdingang en lopen naar links, verder de Jeruzalemstraat in. Iets voorbij de bebouwing slaan we rechtsaf het voetpad in. 

Let op. Even verderop in de Jeruzalemstraat bevindt zich ter hoogte van nummer 5 het Raoul Wallenbergplantsoen. Hier kunt u eventueel ‘het Joodse Poortje’ bewonderen, een monument ter nagedachtenis van de in de Tweede Wereldoorlog vermoorde Goudse Joden. Officieel geen onderdeel van de route, maar als uw voeten het toelaten, is het de moeite waard een kleine omweg te maken om even stil te staan bij dit historische herkenningspunt.

We lopen verder over het voetpad tot we aankomen bij de Groeneweg, waar we rechtsaf slaan. Let vooral ook op het markante oude schoolgebouw aan de overkant van de straat. Nu is het tijd om scherp te zijn, we moeten namelijk rechtsaf de onopvallende Patersteeg in.

Hier ademt u volop de sfeer van het oude stadscentrum in. De panden links en rechts hebben dan ook een rijke geschiedenis; de Patersteeg is wel de ‘scheidingslijn tussen twee kloosters’ genoemd. Als we aan het eind van de steeg zijn aangekomen, zien we dat we weer terug zijn bij ons startpunt. 

In een van de gezellige cafés in het oude Goudse stadscentrum kunt u met een heerlijk kopje koffie nog even nagenieten van alles wat u onderweg hebt ontdekt. Proost op alweer een historisch avontuur!

Tip: Veel van onze wandelaars vinden het fijn om thuis nog even te mijmeren over hun wandeling. Het periodiek Tidinge van die Goude, het mededelingenblad van de Oudheidkundige Kring ‘Die Goude’, wijdde in april 1992 een nummer aan de Patersteeg. U kunt hier een digitale versie bekijken. De onderstaande afbeelding komt ook uit deze pdf. Als u deze prent uit 1859 vergelijkt met de eerste foto in dit blogartikel, ziet u duidelijk hoe weinig de situatie rond de Jeruzalemstraat in de afgelopen eeuwen is veranderd.