Saint Mary’s Church, Rotterdam

Welkom bij St. Mary’s Church, voluit St. Mary’s Anglican and Episcopal Church, of, voor Nederlanders, de Engelse kerk in Delfshaven, Rotterdam. De Anglicaanse gemeente in dit deel van de wereld heeft een rijke geschiedenis. Al in de zestiende eeuw woonden er grote aantallen Britten in Rotterdam, dat toen zelfs ‘Klein Londen’ werd genoemd. In 1699 diende een aantal kooplieden bij de Vroedschap van Rotterdam een verzoek in om een kerk te mogen bouwen. Dit verzoek werd ingewilligd en er werd een stuk grond aan het Haringvliet in bruikleen gegeven.

Deze oerkerk heeft het lang volgehouden (zie de prentbriefkaart uit 1902 onder aan dit artikel), maar aan het begin van de twintigste eeuw bleek het gebouw te zeer verzakt om nog veilig gebruikt te worden voor de eredienst: stukken kalk vielen regelmatig naar beneden. In 1913 werd het nieuwe godshuis in Delfshaven in gebruik genomen, aan de Pieter de Hoochweg 131 – direct ook het startpunt van onze wandeling. We wandelen vandaag met de klok mee.

Bereid u voor op een wandeling vol visuele en historische details. Allereerst is daar het gebouw zelf: een fraaie en bescheiden Anglicaanse kerk in neovormen (stijlelementen die zijn ontleend aan historische bouwstijlen en opnieuw zijn toegepast). Architect Jan Verheul (1860–1948) koos hier voor een ingetogen maar doordachte vormgeving.

We volgen vanaf de ingang de vormen van de kerk en slaan rechtsaf. Let op de mooie teksten die u hier kunt lezen – en op de aardige gevelsteen uit 1913 iets verderop, waarop de legging van de eerste steen wordt gememoreerd. Kijk ook vooral goed om u heen: de omgeving heeft veel te bieden.

Als u tijdens het wandelen geregeld om u heen kijkt, ziet u hoe gevarieerd dit deel van Rotterdam is. Bekijk bijvoorbeeld eens de skyline links en recht voor u. We wandelen verder tot we bij de Westzeedijk (S114) aankomen en slaan daar rechtsaf. De architectuur kan u hier gemakkelijk verder meevoeren, dus let goed op dat u bij de Kapelstraat weer rechtsaf slaat.

U wordt direct beloond door de rustige sfeer van dit straatje, en even verderop door de aanblik van het gebouw van het voormalige Rotterdams Lyceum, sinds 2009 de Theaterhavo/vwo, links aan de overkant. Dit rijksmonument is ontworpen door het architectenbureau De Roos en Overeijnder, begin twintigste eeuw een van de bekendste en grootste bureaus van Rotterdam. Bij de kruising slaan we voor de laatste keer rechtsaf.

De inmiddels vertrouwde contouren van St. Mary’s verschijnen weer in beeld en luiden de eindetappe van onze rondgang in. Vergeet niet om ook dit laatste stukje goed om u heen te kijken. Links tegenover de kerk is bijvoorbeeld het markante pand van de Hogeschool Rotterdam te zien.

Voor ons is dit het eindpunt van de wandeling. In de buurt vindt u volop gelegenheid om de voeten even rust te gunnen, iets te drinken of te eten, en alvast een blik te werpen op de foto’s die u ongetwijfeld heeft gemaakt. Tot de volgende keer!

Engelse Episcopale kerk aan het Haringvliet, 1902.Stadsarchief Rotterdam Public Domain

Willibrordus, Rotterdam

Komt allen tot mij die vermoeid en belast zijt 

In Rotterdam-West vinden we de Sint-Willibrorduskerk, ook wel O.L. Vrouw Sterre der Zee: een beeldbepalende, buitengewoon belangrijke interbellum­kerk met een hoge toren – de op één na hoogste rooms-katholieke kerktoren van Rotterdam. De parochiekerk werd gebouwd in de jaren 1920, maar is in 1995 buiten gebruik gesteld. Van 2000 tot 2024 deed het godshuis dienst als Poolse Kerk O.L. Vrouw Sterre der Zee, van de Poolse Parochie Rotterdam.

De voormalige St. Willibrorduskerk is in 2024 door het Bisdom Rotterdam verkocht, vermoedelijk aan een projectontwikkelaar. Vanwege de status als gemeentelijk monument is herbestemming waarschijnlijker dan sloop. Des te meer reden om deze kerk nu met een rondgang te verkennen. Per slot van rekening weten we nooit wat de toekomst brengt.

We beginnen ons rondje om de kerk aan de Beukelsdijk 177 in Rotterdam en wandelen met de klok mee. Als eerste valt de fraaie voorgevel op, met de pakkende tekst ‘Komt allen tot mij die vermoeid en belast zijt’ (Mattheüs 11:28). Nadat we deze woorden even op ons hebben laten inwerken, draaien we naar links en lopen richting de Jagthuisstraat. Daar slaan we rechtsaf. Het kerkgebouw zit vol rijke details, dus houd uw camera bij de hand.

Iets verderop zien we een aanvankelijk raadselachtig bordje met het acroniem ANP en de URL hhsk.nl. Dit bordje is geplaatst door het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en geeft aan hoe hoog het water zou staan als het hoog heemraadschap zijn werk niet zou doen. Laten we voorzichtig stellen dat onze wandeling dan niet mogelijk zou zijn geweest zonder duikuitrusting. We nemen een diepe ademteug en wandelen door naar de kruising met de Essenburgstraat, waar we rechtsaf slaan.

In deze rustige volkswijk is het goed wonen en wandelen. We hebben geen haast, dus let goed op alle interessante details die deze straat te bieden heeft. Bij de Veelzigtstraat slaan we opnieuw rechtsaf. Hier zien we een aardige combinatie van oudere panden en nieuwere woningen. We kuieren door tot we de Beukelsdijk weer bereiken, waar we voor de laatste keer rechtsaf slaan.

Deze historische straat maakt deel uit van de verbindingsroute tussen de noordrand van het centrum van Rotterdam en Schiedam en bestaat al sinds de late middeleeuwen. U loopt hier dus in de voetsporen van vele generaties. De naam Beukelsdijk is ontstaan uit een verbastering van de naam Bokel, een familie die rond 1200 in het hof Weena woonde.

We wandelen met gepaste aandacht verder, tot we onze kerk weer hebben bereikt. Mogelijk valt uw oog op het bordje met Poolse tekst op de meest rechtse deur van de kerk. Dat bordje wijst Poolse gelovigen op de verhuizing van de parochie naar de rooms-katholieke kerk van de H.H. Michaël en Clemens aan de Dorpsweg in Rotterdam‑Zuid.

Voor ons eindigt de wandeling op dit punt. Hopelijk heeft u genoten van deze wandeling vol geschiedenis en architectuur.

Waterpleinkerk, Rotterdam

De Rotterdamse Waterpleinkerk is een wat onopvallende maar buitengewoon interessante en belangrijke wederopbouwkerk. Het godshuis is verrezen aan de rand van de gebombardeerde binnenstad en werd in 1953 feestelijk in gebruik genomen. Het plein waar de kerk aan ligt, is in 2016 omgevormd tot het zogeheten ‘Waterplein’. Dit plein vangt bij hevige buien hemelwater op om overbelasting van het riool te voorkomen. De naamgeving van de kerk is aangepast aan die van het plein en de kerk heet tegenwoordig dan ook de Waterpleinkerk.

Het officiële adres van de kerk is Simonstraat 8‑10, maar let op als u gps gebruikt om de locatie te bereiken. Zoals u kunt zien op het routekaartje onder aan dit artikel, lijkt navigatie hier soms wat moeite te hebben. Voor ons mag dat de pret niet drukken, dus laten we in de benen gaan om dit gebouw eens goed te bekijken. We beginnen onze rondgang bij de hoofdingang aan de pleinzijde en lopen met de klok mee.

De Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (GKV) in Rotterdam Centrum is een interessant voorbeeld van wederopbouwarchitectuur. De modernistische kerk zonder toren wordt inmiddels omringd door moderne hoogbouw, die overigens ook de moeite van het bekijken waard is. We draaien naar links en volgen de muren van het gebouw. Daarbij slaan we tweemaal rechtsaf.

Aan de achterzijde zien we de symbolen voor geloof, liefde en hoop in negatief reliëf. Als u goed oplet, ziet u dit detail terugkeren in de afbeelding op de elektriciteitskast tegenover het gebouw. We lopen door naar de hoek van de kerk. Daar heeft u een mooi uitzicht over het Benthemplein, waar het grootste waterplein ter wereld is aangelegd.

Deze constructie van De Urbanisten helpt om droge voeten te houden. Bij zware regenval kan het ongeveer 1,7 miljoen liter water opslaan. Het is een bijzonder voorbeeld van waterberging en openbare ruimte in één. Neemt u gerust de tijd om dit fotogenieke stukje stad vast te leggen.

Als we klaar zijn, draaien we ons om en vervolgen we de rondgang in de richting van de hoofdingang van de kerk. Daar aangekomen kunnen we terugblikken op een bijzonder stukje Nederland, waar u getuige bent van de voortdurende strijd tegen het water – midden in de stad.