Marekerk, Leiden

Rond de Marekerk, Leiden

De Marekerk in Leiden is een van de eerste kerken die specifiek voor de protestantse eredienst zijn ontworpen. Dit verklaart mogelijk de bijzondere vorm van de kerk, namelijk een achthoekige centraalbouw. In de protestantse dienst staat de preekstoel centraal, met de stoelen en banken eromheen gegroepeerd. De gelovigen zijn als het ware rond het Woord geschaard. De Marekerk beschikt over drie portalen: aan de oostzijde, aan de noordzijde onder het orgel en aan de westzijde. Het portaal aan de westzijde is in gebruik als hoofdingang, en dat is waar wij onze rondgang starten.

We verzamelen bij het adres Lange Mare 48 in Leiden en wandelen met de klok mee. Als u voor de kerk staat, krijgt u direct een mooi beeld van de achtzijdige centraalbouw. De Koepelkerk van Willemstad uit 1597 geldt als de eerste protestantse centraal­bouw­kerk van Nederland. De Marekerk is ruim een halve eeuw later in dezelfde traditie tot stand gekomen. Nadat u de details goed heeft bekeken en wellicht de nodige foto's heeft genomen, draaien we de Lange Mare op in de richting van de Marebrug en slaan we rechtsaf naar de Oude Vest.

Hier krijgt u direct zo'n typisch Leids stadsbeeld voorgeschoteld. Rechts een lange rij afwisselende bakstenen panden, af en toe onderbroken door een leuk winkeltje. Links het water van de Oude Vest en aan de overkant een soortgelijke rij kenmerkende panden. Juist door de afstand die door het water wordt gecreëerd, heeft u een mooi zicht op de variatie aan bouwstijlen die met de losse pols lijken te zijn uitgestrooid over dit deel van de stad. Let wel op dat u in uw enthousiasme niet te ver doorloopt. Als u rechts een steeg ziet met de naam Koddesteeg, slaat u rechtsaf.

Ook hier zijn leuke pandjes schering en inslag. U passeert de eerder genoemde ingang aan de oostzijde van de kerk, tegenwoordig afgesloten voor het publiek. U loopt door tot u de Clarensteeg bereikt. Hier slaat u rechtsaf.

Dit deel van Leiden lijkt een staalkaart van alles wat de sleutelstad te bieden heeft. Aan het eind van de steeg ziet u links, op de hoek met de Lange Mare, een Perzisch muurgedicht van de hand van Mohammed-Reza Shafi'i Kadkani. Het maakt deel uit van een project dat in Leiden inmiddels tot ruim 120 muurgedichten heeft geleid. Vergeet vooral niet ook de andere kant op te kijken, want op de tegenoverliggende hoek van de Clarensteeg en de Lange Mare ziet u de etalages van de geheimzinnige tabakspeciaalzaak van Firma Busch: uiterst mysterieuze etalage-opstellingen waarbij u alleen maar kunt wegdromen.

Helaas moeten we ons losscheuren van dit aantrekkelijke stukje Leiden om het laatste deel van ons traject tot een goed einde te brengen. We wandelen weer de Lange Mare op. Links aan de overkant ziet u nog wat alleraardigste panden voorbijkomen. Als we weer voor onze kerk staan, kunt u met een tevreden blik terugkijken op een rondwandeling waarover u nog lang kunt namijmeren.

Tot een volgende keer.

Pieterskerk, Leiden

De Pieterskerk in Leiden is een laatgotische kerk die van oudsher wordt beschouwd als de hoofdkerk van de sleutelstad. Dit gebouw, de oudste parochiekerk van de stad, werd in 1121 gewijd als kapel van het grafelijk hof. In 1971 is het beeldbepalende gebouw als kerk buiten gebruik gesteld. Sindsdien functioneert het als monument en evenementen­locatie, beheerd door de Stichting Pieterskerk Leiden.

Wij starten onze rondwandeling bij de voormalige hoofdingang aan de Kloksteeg 16 en wandelen met de klok mee. Nadat we de kerkdeuren en gevel goed in ons hebben opgenomen, draaien we naar links om dit gebouw eens wat beter onder de loep te nemen. Al snel valt ons oog op het gedenkteken uit 1891 ter ere van de Pilgrim Fathers. In de Verenigde Staten is rond de Pilgrims een ware cultus ontstaan. Zo zou de traditie van Thanksgiving Day teruggaan op een viering van de eerste oogst van de Pilgrim Fathers, geïnspireerd op het 3 oktoberfeest dat zij jaarlijks in Leiden hadden meegemaakt.

Om te voorkomen dat we disproportioneel lang blijven stilstaan bij dit gedenkteken terwijl we pas een meter of tien gewandeld hebben, lopen we nu maar snel door. We draaien naar rechts, het Pieters­kerkhof op. Dit ruime en fotogenieke plein lijkt gemaakt voor bezoekers met een camera op zak, met alle ruimte voor interessante selfies. We blijven de contouren van de kerk volgen.

Let op de keur aan indrukwekkende architectuur die u van alle kanten omringt. Het Pieterskerkhof maakt een grote boog om de kerk en u wandelt eenvoudig mee, zonder dat u zich druk hoeft te maken over straatnamen. Pas als u de Kloksteeg weer bereikt – de straat waar we ook aan de route zijn begonnen – moet u even opletten dat u tijdig naar rechts draait. Rechts ziet u de ingang van de voormalige kosterswoning, die toegang biedt tot het Pilgrim Museum. Wij wandelen nog enkele meters door om ons rondje compleet te maken.

Mocht u na al deze indrukken behoefte hebben aan een hapje of drankje, dan staat de gehele Leidense binnenstad tot uw beschikking. U vindt ongetwijfeld iets van uw gading. Tot het volgende rondje om de kerk!

Westerkerk, Utrecht

Hallo Giel,

Bijgaand onze tweede bijdrage. Als we heel eerlijk moeten zijn, is er bijna niets van de Westerkerk te zien als je eromheen loopt. Alleen maar nieuwbouw. De enige plek waar je een goed beeld van de kerk krijgt, is vanaf de andere kant van het water, aan de Daalsesingel.

Jenny – Team U (Utrecht)

-- 

Beste Jenny,

Bedankt voor de bijdrage. We kunnen die foto vanaf de overkant wel als openingsbeeld boven het artikel zetten. Dan lijkt het nog wat, zullen we maar zeggen. :)
Giel

De Westerkerk is de enige nog bestaande protestantse zaalkerk in Utrecht sinds de sloop van de Oosterkerk aan de Maliebaan. De kerk werd in 1891 gebouwd met het gezicht naar de singel. Het godshuis is ontworpen in eclectische stijl met neoclassicistische elementen. Rond 2016 werd het kerkgebouw door de Gereformeerde Gemeente verkocht aan een projectontwikkelaar. Begin 2018 is de kerk aan de eredienst onttrokken. Na een verbouwing werd het pand in 2019 in gebruik genomen door hotel-restaurant Bunk.

We starten onze rondgang aan de Catharijnekade 7 in Utrecht en wandelen met de klok mee. Door de smalle bestrating langs de singel en het drukke verkeer is het lastig de kerk goed in beeld te krijgen — maar daar komen we later op terug. We draaien naar links en wandelen tot we de Bergstraat bereiken. Hier slaan we rechtsaf.

De stad lijkt hier bijna direct van karakter te veranderen. We zien veel lage nieuwbouw en ondanks de vele geparkeerde auto’s is het hier redelijk rustig. We kuieren door tot de Waterpoort en slaan rechtsaf.

Met de straatnaam ‘Waterpoort’ wordt de historische waterpoort herdacht, maar om de verwarring compleet te maken ligt de straat niet op de oorspronkelijke locatie van die poort. Ook hier zien we vooral nieuwbouw. Bij de Lange Koestraat slaan we opnieuw rechtsaf.

Hier zien we rechts nieuwbouw, maar links ook iets wat nog aan oudere architectuur doet denken. Bij de Catharijnekade slaan we voor de laatste keer rechtsaf en wandelen we terug naar ons beginpunt.

Zoals gezegd is de kerk vanaf onze startlocatie eigenlijk niet goed te bekijken. Ook tijdens de route blijft het gebouw grotendeels aan het oog onttrokken. Maar als u nog energie over heeft, kunt u via de brug bij de Bergstraat naar de andere kant van het water lopen. Vanaf de Daalsesingel heeft u een mooi uitzicht op het godshuis — en misschien ziet u ook nog wat leuke bootjes of suppers voorbij komen. Let wel goed op het verkeer, want dit is een drukke plek. Zorg dat u veilig thuiskomt, en tot een volgende keer!

Werkspoorkathedraal, Utrecht

Hallo Giel, 

Kunnen wij ervan uitgaan dat elk pand dat ‘kathedraal’ in de naam heeft geschikt is voor de site? 

Jenny – Team U (Utrecht) 

--

Beste Jenny, 

Natuurlijk! Ons platform is erg inclusief. We beschrijven kerken, moskeeën, synagogen, noem maar op. Dus doe je best! 

Giel

--

Beste Giel,

Bijgaand onze eerste bijdrage:

Vandaag nemen we u mee op een rondje om een uniek pand in Utrecht: de Werkspoorkathedraal, een grote fabriekshal op een bedrijventerrein aan de Tractieweg, even ten noordwesten van het stadscentrum. In het noordoosten ligt de spoorlijn Amsterdam–Elten en in het zuiden de spoorlijn Utrecht–Rotterdam.

We starten aan de Tractieweg 41i in Utrecht en wandelen tegen de klok in, dicht langs het gebouw, tot we weer bij ons beginpunt zijn. Houd de schoenen soepel en de camera paraat. Veel plezier!

Bernulphus, Oosterbeek

In het fraaie Oosterbeek vinden we de niet minder fraaie R.K. St. Bernulphuskerk, bouwjaar 1889. Als u ooit een aanleiding zocht om Oosterbeek met een bezoek te vereren, hoeft u niet verder te zoeken. De kerk ligt in het hart van het dorp, aan de Utrechtseweg 129 – en daarmee hebben we meteen ons beginpunt te pakken.

Voordat we de wandeling beginnen, wilt u ongetwijfeld het aanzicht van dit godshuis en het Heilig Hartbeeld voor de ingang wat nader bekijken. De neogotische kerk is in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd en de oorspronkelijke toren heeft de oorlog niet overleefd. Het Christusbeeld op het plein voor de kerk is gemaakt naar ontwerp van de Wageningse beeldhouwer August Falise en is terecht een rijksmonument.

Na deze eerste indrukken is het tijd om de omgeving te verkennen. We lopen met de klok mee en wandelen naar de hoek van de Pastoor Bruggemanlaan, ter hoogte van het Raadhuisplein. Zoals de naam al aangeeft, ligt daar links het gemeentehuis. We wandelen door tot we bij de Sint Bernulphusstraat aankomen en slaan daar opnieuw rechtsaf.

In dit leuke straatje staat u nog een verrassing te wachten. Halverwege de straat ziet u links op nummer 11 een schitterend gelegen pand: Kapel Oosterbeek, ook wel Bernulphuskapel. Deze kapel maakte ooit deel uit van het Sint Bernulphusklooster – dat in 1902 startte met de Zusters van Liefde – en heeft tegenwoordig een commerciële bestemming. We wandelen verder tot de Lebretweg, waar we rechtsaf slaan.

Hier ziet u een aantrekkelijke mix van herontwikkeling en oud- en nieuwbouw. We wandelen rustig verder tot we weer bij de Utrechtseweg aankomen. We slaan rechtsaf en kunnen de nieuwbouw aan de rechterzijde nog eens goed bekijken. En is dat een wadi die we daar zien? Wadi’s worden steeds vaker toegepast om wateroverlast te voorkomen, maar ze zijn ook aantrekkelijk voor het oog. Het woord komt van het Arabische wādī (وادي), maar in Nederland wordt het vaak speels uitgelegd als ‘waterafvoer, drainage en infiltratie’.

Intussen wandelen we verder tot we het bekende Christusbeeld weer zien. We zijn terug bij ons beginpunt en kunnen terugblikken op een geslaagde wandeling.

Gereformeerde kerk, Doorwerth

Rondje om de voormalige gereformeerde kerk van Doorwerth

De voormalige gereformeerde kerk in Doorwerth is niet langer in gebruik als gebedshuis, maar het gebouwtje is zeker fraai genoeg om eens te verkennen met een bescheiden rondje in onze kenmerkende stijl. We starten aan de W.A. Scholtenlaan 25 en wandelen met de klok mee. Er is niet heel veel over de geschiedenis van deze kerk te vinden, maar gelukkig heeft een bevlogen fotograaf en historicus zich gewaagd aan een website over de kerken in Renkum — een mooie pagina die u thuis op uw gemak kunt bekijken. Maar voor nu trekken we de wandelschoenen aan.

Als u voor de hoofdingang staat, ziet u dat er momenteel een bedrijf in is gevestigd. Het hergebruik van kerken in Nederland heeft de laatste jaren een vlucht genomen, waardoor veel van deze karakteristieke gebouwen behouden blijven. Nadat we alles goed in ons hebben opgenomen, draaien we naar links en wandelen we in de richting van de Berkenlaan. Hier slaan we rechtsaf.

De architectuur in dit deel van Doorwerth is zeer de moeite waard. De fraaie nieuwbouw past wonderwel tussen de wat oudere bebouwing. Bij de Fazantenlaan slaan we rechtsaf. We passeren de achterkant van de kerk. Voor een goede foto kan het de moeite waard zijn om even over te steken en over de stoep links te wandelen, maar houd er rekening mee dat we bij de Hertenstraat weer rechtsaf slaan.

Dit deel van het dorp is bijzonder pittoresk, dus kijk goed om u heen. Het ene na het andere fotogenieke pand trekt aan uw blikveld voorbij. Bij de W.A. Scholtenlaan slaan we voor de laatste maal rechtsaf. U zult zien dat de kerk zich goed heeft verstopt in het omliggende groen. Pas als we vlak bij het gebouw zijn, verschijnen de inmiddels vertrouwde contouren weer in beeld.

Terug bij de hoofdingang is onze wandeling ten einde. Als u de benen even rust wilt gunnen, ziet u links op de hoek met de Berkenlaan een bankje staan. De gemeente weet wat wandelaars nodig hebben. Tot de volgende keer!

Saint Mary’s Church, Rotterdam

Welkom bij St. Mary’s Church, voluit St. Mary’s Anglican and Episcopal Church, of, voor Nederlanders, de Engelse kerk in Delfshaven, Rotterdam. De Anglicaanse gemeente in dit deel van de wereld heeft een rijke geschiedenis. Al in de zestiende eeuw woonden er grote aantallen Britten in Rotterdam, dat toen zelfs ‘Klein Londen’ werd genoemd. In 1699 diende een aantal kooplieden bij de Vroedschap van Rotterdam een verzoek in om een kerk te mogen bouwen. Dit verzoek werd ingewilligd en er werd een stuk grond aan het Haringvliet in bruikleen gegeven.

Deze oerkerk heeft het lang volgehouden (zie de prentbriefkaart uit 1902 onder aan dit artikel), maar aan het begin van de twintigste eeuw bleek het gebouw te zeer verzakt om nog veilig gebruikt te worden voor de eredienst: stukken kalk vielen regelmatig naar beneden. In 1913 werd het nieuwe godshuis in Delfshaven in gebruik genomen, aan de Pieter de Hoochweg 131 – direct ook het startpunt van onze wandeling. We wandelen vandaag met de klok mee.

Bereid u voor op een wandeling vol visuele en historische details. Allereerst is daar het gebouw zelf: een fraaie en bescheiden Anglicaanse kerk in neovormen (stijlelementen die zijn ontleend aan historische bouwstijlen en opnieuw zijn toegepast). Architect Jan Verheul (1860–1948) koos hier voor een ingetogen maar doordachte vormgeving.

We volgen vanaf de ingang de vormen van de kerk en slaan rechtsaf. Let op de mooie teksten die u hier kunt lezen – en op de aardige gevelsteen uit 1913 iets verderop, waarop de legging van de eerste steen wordt gememoreerd. Kijk ook vooral goed om u heen: de omgeving heeft veel te bieden.

Als u tijdens het wandelen geregeld om u heen kijkt, ziet u hoe gevarieerd dit deel van Rotterdam is. Bekijk bijvoorbeeld eens de skyline links en recht voor u. We wandelen verder tot we bij de Westzeedijk (S114) aankomen en slaan daar rechtsaf. De architectuur kan u hier gemakkelijk verder meevoeren, dus let goed op dat u bij de Kapelstraat weer rechtsaf slaat.

U wordt direct beloond door de rustige sfeer van dit straatje, en even verderop door de aanblik van het gebouw van het voormalige Rotterdams Lyceum, sinds 2009 de Theaterhavo/vwo, links aan de overkant. Dit rijksmonument is ontworpen door het architectenbureau De Roos en Overeijnder, begin twintigste eeuw een van de bekendste en grootste bureaus van Rotterdam. Bij de kruising slaan we voor de laatste keer rechtsaf.

De inmiddels vertrouwde contouren van St. Mary’s verschijnen weer in beeld en luiden de eindetappe van onze rondgang in. Vergeet niet om ook dit laatste stukje goed om u heen te kijken. Links tegenover de kerk is bijvoorbeeld het markante pand van de Hogeschool Rotterdam te zien.

Voor ons is dit het eindpunt van de wandeling. In de buurt vindt u volop gelegenheid om de voeten even rust te gunnen, iets te drinken of te eten, en alvast een blik te werpen op de foto’s die u ongetwijfeld heeft gemaakt. Tot de volgende keer!

Engelse Episcopale kerk aan het Haringvliet, 1902.Stadsarchief Rotterdam Public Domain