Johanneskapel, Arnhem

Een wandeling door Arnhem met de Johanneskapel als startpunt

In de Brugstraat in Arnhem, op slechts vijf minuten lopen vanaf het station, vindt u de Johanneskapel van de Christengemeenschap. Al sinds 1962 wordt hier regelmatig de cultus gevierd, begeleid door een vaste geestelijke. De kapel trekt leden en geïnteresseerden uit de hele regio. Het gebouw zelf, onderdeel van een statig herenhuis, werd in 2012 grondig gerenoveerd en straalt een serene sfeer uit.

Een bezoek aan de kapel leent zich perfect voor een korte, pittige wandeling door de omgeving. Maar let op: dit is Arnhem, en dat betekent hoogteverschillen! We starten aan de Brugstraat 5 en maken een rondje met de klok mee: een route die ons omhoog, vlak, omlaag, weer vlak, en uiteindelijk opnieuw omhoog voert.

De route 

Na het bewonderen van het prachtige herenhuis, begint de klim richting de Renssenstraat, waar we rechtsaf slaan. Vanaf hier wordt u getrakteerd op een mooi uitzicht: links ziet u het spoor in de diepte, terwijl recht vooruit de kleurrijke hoogbouw boven het station het landschap domineert. 

Bij de Betuwestraat slaan we opnieuw rechtsaf. Hier valt de indrukwekkende architectuur direct op. Liefhebbers van bijzondere panden kunnen hun hart ophalen, want de buurt heeft genoeg unieke details om te ontdekken. 

Eenmaal beneden bij de Utrechtsestraat slaan we weer rechtsaf. Ook hier is veel te zien, zoals de elegante overkapte ingang van het appartementen­complex Rijnstate. Loop niet te ver door: bij de eerst­volgende mogelijkheid slaan we rechtsaf, terug de Brugstraat in.

Het eindpunt

Terug bij nummer 5 sluiten we de wandeling af. Moe maar voldaan kunt u nu de Arnhemse binnenstad verkennen. Meer zin in een snelle hap of een korte pauze? Het Centraal Station, met zijn moderne voorzieningen, ligt letterlijk om de hoek.

Martinuskerk en voormalige Evangelisch-Lutherse Kerk, Arnhem

Vandaag hebben we een speciaal combipakket voor u: een wandeling langs twee kerken in Arnhem, waarbij we een route volgen in de vorm van een 8, of voor de meer filosofisch aangelegden onder ons: in de vorm van het oneindigheids­symbool (∞). Onze aandachtspunten zijn de Sint-Martinuskerk aan de Steenstraat en de voormalige Evangelisch-Lutherse Kerk aan de Spoorwegstraat. 

De Sint-Martinuskerk is een rooms-katholieke kerk aan de Steenstraat, bij het Velperplein, en is vernoemd naar Martinus van Tours. De kerk, gebouwd tussen 1874 en 1876, is ontworpen door architect Alfred Tepe en heeft de status van rijksmonument.

De Evangelisch-Lutherse Kerk, ooit de plek waar de lutherse gemeenschap samenkwam, werd rond 1898 ontworpen door architect A.R. Freem. Het gebouw heeft een nieuwe bestemming gekregen, maar blijft een blikvanger.

De route

We starten bij de Sint-Martinuskerk, Steenstraat 7. Neem eerst even de tijd om het indruk­wekkende Heilig Hartbeeld boven de ingang te bekijken. Dit reliëf is zo bekend dat het een eigen Wikipedia‑pagina heeft! Christus, Koning van het heelal, zit hier op een troon afgebeeld in zandsteen. 

Als we verder de Steenstraat in lopen, zien we bij nummer 9 al een ander bijzonder detail: een charmant tuinbeeld, gemaakt door beeldhouwer J.C. Haikes.

Bij de Bloemstraat slaan we linksaf. Aan het einde van de straat links springt een iconisch pand in het oog dat wereldberoemd is in Arnhem: Café L’Amérique, oftewel ‘het café waar de tijd 25 jaar lang stilstond’. Vervolgens gaan we linksaf de Ingenieur J.P. van Muijlwijkstraat in.

We steken over bij de voetgangers­oversteek­plaats en slaan meteen linksaf. Via de volgende oversteek­plaats steken we de Hommelstraat over. Achter de bebouwing doemt de achterkant van de voormalige Evangelisch-Lutherse Kerk op. Bij het Velperplein slaan we rechtsaf. We passeren de MediaMarkt en slaan bij de Spoorwegstraat opnieuw rechtsaf.

Aan de rechterkant zien we dan de voormalige Evangelisch-Lutherse Kerk, een zogenaamde ‘zwaantjeskerk’. Sinds 2018 is hier een hotel-restaurant gevestigd, maar het gebouw heeft zijn charme behouden. Let vooral op het prachtige reliëf van de Lutherse zwaan met uitgeslagen vleugels. Dit soort details zijn een zeldzaamheid in Nederland, dus neem gerust de tijd om alles goed te bekijken.

Na dit stukje historie wandelen we verder door de Spoorwegstraat en bereiken we de gezellige Hommelstraat. Bij het koffiecafeetje slaan we rechtsaf en lopen door tot de Ir. J.P. van Muijlwijkstraat. Hier pakken we dezelfde oversteek­plaatsen als op de heenweg.

Aan de overkant zien we weer de indrukwekkende contouren van de Martinuskerk. We gaan naar rechts en iets verderop slaan we linksaf. Aan onze rechterhand zien we een ander historisch herkenningspunt: Musis Sacrum. Dit concertgebouw, gewijd aan de Muzen, ligt aan het Velperplein en Park Lauwersgracht en is zeker een korte stop waard.

Tijd voor een welverdiende pauze

Gefeliciteerd, u heeft de wandeling volbracht! Het was een flinke tippel, maar gelukkig zijn er rondom voldoende horeca­gelegenheden waar u kunt genieten van een hapje en drankje – of de broodnodige sanitaire stop kunt inlassen.

Marienkirche, Berlijn

We bevinden ons aan de Karl-Liebknecht-Straße in het stadsdeel Berlin-Mitte, vlak bij de bekende Alexanderplatz. Voor ons staat de Marienkirche, een van de oudste kerken van Berlijn. De alleroudste delen van de kerk zijn gebouwd van graniet, maar het grootste deel bestaat uit rode baksteen, wat het gebouw zijn karakteristieke warme kleur geeft. De Marienkirche is een van de weinige kerken die nog beschikt over een fresco dat de dodendans of ‘dance  macabre’ uitbeeldt. Vandaag verkennen we dit bijzondere monument. 

De kerk staat op een open plek rond Alexanderplatz en wordt deels overschaduwd door de imposante Fernsehturm. We besluiten tegen de klok in te wandelen en worden meteen gegrepen door de prachtige smeedijzeren hekwerken. Ziet u de gezichtjes?

Na een kwart van de wandeling vangen we, achter de hekken, een glimp op van oude, verweerde grafzerken. Ze ademen geschiedenis. We wandelen verder in de richting van de televisietoren. Een leuk historisch detail: tijdens de Koude Oorlog was de kerk een bron van frustratie voor de Oost-Duitse regering. Waarom? Het kruis op de torenspits werd duidelijk weerspiegeld in de glazen koepel van de Fernsehturm – een ‘kruis’ dat men liever niet wilde zien.

Aan de achterkant van de kerk buigen we af naar links. Hier wordt het plein rustiger en biedt het even een oase van stilte, weg van het drukke verkeer. Het is de perfecte plek om de sfeer van deze historische locatie in u op te nemen. 

Bij de voorgevel lopen we langs een bescheiden wit kruis, een ingetogen herinnering aan het verleden. En daarmee zijn we weer terug op ons beginpunt. Heeft u inmiddels de uitnodigende cafés en restaurants rondom Alexanderplatz al opgemerkt? Ideaal om even bij te komen van alle indrukken.

St. Clemens, Berlijn

In het levendige Berlijn, aan de historische Stresemannstraße – een straat met een roerige geschiedenis – ligt de allervriendelijkste St. Clemens. Volgens een enthousiaste Google-review is dit zelfs de beste katholieke kerk van de stad. Misschien niet zo verrassend als u bedenkt dat deze kerk een zeldzaamheid is: ze is 24 uur per dag, 7 dagen per week geopend.

U vindt de kerk in een hofje aan de Stresemannstraße, bij nummer 66. Komt uw GPS of Google Maps met een omweg via de Wilhelmstraße? Negeer dat advies. Zodra u in de Stresemannstraße het muurtje van foto 1 spot, ziet u daartegenover een poort met een kruis erop. Dat is uw ingang.

Let wel: dit is geen gewone rondwandeling, maar een ‘smokkelroute’. We nemen een kleine omweg van ons concept van rondgang, omdat St. Clemens simpelweg te bijzonder is om over te slaan.

Ga door de poort en wandel rechtdoor tot u bij een overkapping komt. Rechts ziet u hier twee biechtstoelen, een beeld van Maria Rosa Mystica, en precies daartegenover de ingang van de kerk. Als u nog even doorloopt, komt u via een tweede overkapping op een binnenpleintje dat doodloopt. Hier draaien we rustig om en kuieren we terug.

U zult merken dat het hier een levendige plek is, met een constante stroom bezoekers. Wilt u even binnenkijken? Zeker doen! Heeft u andere plannen? Geen probleem: in de buurt van de kerk vindt u genoeg gezellige horecagelegenheden om even op adem te komen en uzelf te verwennen.

Zwölf-Apostel-Kirche, Berlijn

Aan de Kurfürstenstraße, in het levendige stadsdeel Schöneberg in Berlijn, vinden we de karakteristieke neogotische Zwölf-Apostel-Kirche. Net als veel andere gebouwen in Berlijn heeft ook dit godshuis zware schade opgelopen tijdens de Tweede Wereld­oorlog. Gelukkig is de kerk prachtig gerestaureerd en vormt ze een bijzonder startpunt voor een aangename wandeling. 

We beginnen bij het adres An der Apostelkirche 1, direct aan de Kurfürstenstraße, ter hoogte van nummer 45. Als u geluk heeft, wordt u, net als onze scouts, verwelkomd door het klokkenspel van de Zwölf-Apostel-Kirche. Een fijne binnenkomer!

Bij de hoofdingang, aan de voet van de 57 meter hoge toren, valt direct de naamplaat op naast de deur. Hierop is de umlaut in het woord Zwölf op een bijzondere manier weergegeven: met een kleine e binnen de letter o. Een zeldzaam detail dat de moeite van het opmerken waard is. 

Vanaf hier wandelen we met de klok mee rond de kerk. Let onderweg op de prachtige glas-in-loodramen aan de zijkant, vervaardigd door glazenier Detlev Graw naar een ontwerp van Alfred Kothe. Het lange ontwerpproces (van 1960 tot 1992) rechtvaardigt volgens ons wel het gebruik van beschermende metalen roosters. Details om bij stil te staan. 

Aan de achterkant van de kerk maken we een bocht naar rechts (let ook even op de mooie boom bij het parkje) en draaien we nogmaals naar rechts. Vergeet niet omhoog te kijken; het silhouet van de kerk is indrukwekkend vanuit elk perspectief. 

Na een laatste bocht naar rechts staan we weer waar we begonnen. Toe aan een kopje koffie na alle indrukken? Draai u om, en u ziet links op de hoek van de Kurfürstenstraße een knus koffiecafé waar u heerlijk kunt bijkomen.

Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche, Berlijn

De evangelische Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche, in de volksmond doorgaans simpelweg de Gedächtniskirche, staat aan de Breitscheid­platz in Berlijn. Dit plein ligt aan het einde van de Kurfürsten­damm in de wijk Charlottenburg, westelijk Berlijn. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van deze imposante kerk verwoest. Wat ooit een prachtig bouwwerk was, is nu slechts een schim van zijn vroegere glorie. De overgebleven toren, 68 meter hoog, werd eind jaren ’50 deels gerestaureerd/veiliggesteld en fungeert tegenwoordig als oorlogsmonument. 

Vandaag vormt deze toren het middelpunt van onze rondwandeling. We starten bij de hoofdingang aan de Breitscheidplatz en lopen met de klok mee. Uit eerbied voor de geschiedenis en de gebeurtenissen die hier hebben plaatsgevonden, voltooien we onze wandeling in stilte. Alles wat u ziet, spreekt voor zich.

“De eerste dode in elke oorlog is het gezond verstand.” 

A. den Doolaard

Grote of Sint-Bavokerk, Haarlem

Midden in het hart van Haarlem ligt de Grote Markt, met als stralend middelpunt de indrukwekkende Grote of Sint-Bavokerk. De 78 meter hoge toren is al van verre zichtbaar en maakt meteen indruk. Het is niet alleen de grootste kerk van Haarlem, maar ook een van de grootste van Nederland. Deze middeleeuwse kruiskerk in gotische stijl heeft een bewogen geschiedenis: gebouwd, deels afgebrand, weer opgebouwd, verzakt en hersteld tussen 1370 en 1520. Vandaag staat deze prachtige kerk centraal in onze wandeling.

Wanneer u de kerk nadert, voelt u het meteen: Haarlem ademt de sfeer van een grote stad met allure. Onze wandeling begint bij de hoofdingang (zoek de glazen schuifdeur) aan de Grote Markt. We lopen met de klok mee. En ja, in een grote stad hoort ook praktische infrastructuur, zoals de openbare urinoirs die u hier tegenkomt. Niet iedereen zal hier blij van worden, maar ach, ze zijn gelukkig stijlvol in de omgeving verwerkt.

Laten we ons richten op de schoonheid om ons heen. Terwijl we langs de kerk wandelen, genieten we van de fraaie gevels en de houten kruisingtoren. We slaan rechtsaf en komen uit op het Klokhuisplein. Hier valt er volop moois te ontdekken, ook al staat er nog een openbaar urinoir. We laten ons niet afleiden en kijken uit naar de volgende bocht richting de Oude Gracht.

Aan de Oude Gracht vindt u een bijzonder monument ter nagedachtenis aan Lennaert Nijgh (1945‑2002), een beroemd Haarlemmer en tekstschrijver van vele prachtige liedjes, vooral ook door Boudewijn de Groot. Even verderop zien we een ander klein juweeltje: een bronzen borstbeeld van Samuel Ampzing, auteur van het beroemde Beschryvinghe ende Lof der Stad Haerlem. Houd uw ogen open, want het beeld is klein en makkelijk over het hoofd te zien.

We wandelen verder en slaan rechtsaf de Lepelstraat in. Dit is zonder twijfel een van de meest pittoreske stukjes van de route. Neem de tijd, kijk goed om u heen, en houd de camera paraat om dit sfeervolle straatje vast te leggen. Aan het einde van de Lepelstraat slaan we nogmaals rechtsaf en naderen we ons eindpunt. Maar eerst komen we nog langs het standbeeld van Laurens Janszoon Coster, in de volksmond liefkozend Lautje genoemd.

Met de hoofdingang van de imposante kerk weer in zicht sluiten we deze enerverende wandeling af. Voor u huiswaarts keert, is er nog tijd om in de buurt iets lekkers te scoren – Haarlem heeft genoeg te bieden!