Titus Brandsma Gedachteniskerk, Nijmegen

De Titus Brandsma Gedachteniskerk in Nijmegen begon haar leven als de R.K. St. Josephkerk, een openbare hulpkerk van de jezuïeten, en dus geen echte parochiekerk. Het is een driebeukige kruisbasiliek op bijna vierkant grondplan met een achtzijdige kruisingstoren. De monumentale ingang bevindt zich aan de noordzijde, en heeft als officieel adres Keizer Karelplein 19. Dit is de plek waar we vandaag onze rondwandeling beginnen.

Een geruststellend feitje voor wie van veilig wandelen houdt: deze wandeling blijft volledig binnen het terrein van de kerk. Geen verkeerslichten of zebrapaden om ons af te leiden. Nadat we de vele kunstwerken die aan Titus Brandsma zijn gewijd aan de voorzijde hebben bewonderd en de religieuze voorstellingen op de gevel hebben bekeken, gaan we klokwijs rond de kerk. Het bijna vierkante grondplan maakt de route lekker overzichtelijk, maar wat u onderweg tegenkomt is allesbehalve saai. De fraaie halfronde absiden en de gevels, rijk versierd met pilasters, rondboognissen, boogfriezen en tandlijsten, zorgen ervoor dat u uw nekspieren goed aan het werk kunt zetten.

Aan de achterzijde wachten nog meer kunstwerken om ontdekt te worden, dus houd uw camera gereed! Het ene kunstwerk is nog fraaier dan het andere, en u zult zich afvragen waarom niet elke kerk zo’n achtertuin heeft. Op driekwart van de route passeren we de zij-ingang van de kerk, die vrijwel alle dagen geopend is. Even verderop gaan we door een hek en komen we weer uit aan de voorkant van het gebouw, als ware pelgrims die een rondje om de kerk hebben gemaakt zonder de wereld daarbuiten echt te hoeven betreden.

Aan beide zijden van de hoofdingang vinden we uitnodigende stoeltjes, perfect om even te zitten en onze wandeling te overdenken. Misschien vraagt u zich nu af wie die knielende figuren op de trappen van de kerk zijn, die op sommige foto’s bij dit artikel te zien zijn. Onze informant – een vriendelijke kerkwacht – liet onze scouts weten dat dit waarschijnlijk jezuïeten zijn. Hij voegde eraan toe dat er vaker jongemannen te vinden zijn die op de trappen zitten te bidden, maar opmerkelijk genoeg betreden ze nooit de kerk zelf. Het waarom daarvan blijft een mysterie, maar is dat niet precies de charme van het katholieke leven? Soms moet je de antwoorden niet willen weten.

O.L. Vrouw van de Berg Carmel en Titus Brandsmakapel, Nijmegen

Vandaag nemen we u mee naar de Doddendaal in Nijmegen voor een zeer bijzondere wandeling. We wandelen in een lus van de toren van de O.L. Vrouw van de Berg Carmel naar de Titus Brandsmakapel en weer terug. Zo kunt u in één keer twee van de meest karakteristieke Nijmeegse beziens­waardigheden van uw bucketlist afstrepen.

Aan de Doddendaal stond ooit de rooms-katholieke klooster- en parochiekerk van de paters Carmelieten. Deze kerk werd gesloopt om plaats te maken voor studenten­woningen, maar de iconische toren is gelukkig behouden gebleven. Bij Doddendaal 22, aan de voet van deze toren, vindt u een gedenkplaat in het trottoir, het startpunt van onze wandeling. Als u met uw neus naar de ingang staat, slaan we linksaf. We passeren de eerdergenoemde studenten­woningen, die vaak te herkennen zijn aan de chaotisch geparkeerde fietsen, tot we rechtsaf slaan.

U bevindt zich nu in de Kroonstraat. Recht voor u, op de plek waar vroeger de grote naoorlogse Carmelkerk stond, ziet u de Titus Brandsmakapel. Deze kleine, rechthoekige kapel met een metalen pyloon werd in 1960 gebouwd ter nagedachtenis aan karmelietenpater, hoogleraar en verzets­strijder Titus Brandsma.

In vorm en opzet is de kapel geïnspireerd op het concentratie­kamp in Dachau, waar Brandsma gevangen zat en stierf. Het bouwwerk heeft een ingetogen en introverte uitstraling. De bakstenen gevels zijn gesloten en sober uitgevoerd, zonder ramen. De vrijstaande, 12,5 meter hoge pyloon verwijst naar de wacht­toren van het concentratie­kamp. Tussen de palen hangt een bronzen plastiek in de vorm van een mitrailleur, een kunstwerk van Frans Verhaak. Let ook op het prachtige mozaïek van Maria met Kind boven de entree. Dit werk is van de hand van Jan van Eijk.

Na de indrukwekkende ervaring van de kapel vervolgen we onze weg door de Kroon­straat, tot we het groen van het Kronenburgerpark voor ons zien opdoemen – een welkome aanblik na het bezoek aan de gedachtenis­kapel. We slaan linksaf en wandelen via de Parkweg terug naar de Doddendaal en ons vertrekpunt.

We kunnen ons voorstellen dat u na deze wandeling toe bent aan een verfrissing. De Nijmeegse horeca in de buurt verwelkomt u graag!

Jacobskerk, Winterswijk

Een rondje om de Jacobskerk: tussen kaas, kraampjes en verleiding 

Twee keer per week, op woensdagmorgen en zaterdag, transformeert het marktplein rondom de Jacobskerk in Winterswijk tot een levendig toneel vol marktkramen, geuren en kleuren. En omdat we wel van een uitdaging houden, hebben we besloten ons rondje om de kerk precies op een van die marktdagen te doen. Want ja, waarom makkelijk doen als het moeilijk kan, toch? De prachtige Jacobskerk – een monumentale dorpskerk in gotische stijl – krijgt op marktdagen ineens een heel andere allure, met kaas, oliebollen en verse bloemen als decor.

Ons avontuur begint op het veelzeggende adres Markt 1, waar we ons dapper tegen de klok in door de drukte banen. We werpen een snelle blik op de imposante hoofdingang van de kerk, maar al snel dringen de eerste kramen zich op. De heerlijke geuren proberen ons te verleiden, maar wij zetten door. Met een vastberaden blik ontwijken we tegenliggers en slalommen we tussen de kraampjes door. Af en toe krijgen we zelfs een glimp van de kerk te zien, al blijft het een kunst om niet afgeleid te raken door al het lekkers.

Achter de iconische kaaskraam hebben we eindelijk een compleet uitzicht op het godshuis. We nemen even de tijd om het te bewonderen – voordat de geur van versgebakken brood ons weer uit onze kerkschouw sleurt. Verderop krijgen we een beter zicht op de toren, al is het tussen de gegrilde kip en bloemenkraampjes door soms even zoeken. Maar hé, dat maakt het avontuur juist leuk, toch?

Dan komt de ultieme test: de oliebollenkraam. We weten dat we de eindstreep naderen, maar kunnen we deze laatste verleiding weerstaan? Een paar meter verder zijn we weer terug bij de hoofdingang en hebben we zoveel marktwaren de revue zien passeren dat de keuze voor onze snack al lang is gemaakt.

Missie geslaagd! Nu snel op weg naar onze lekkernij van keuze – en misschien nog een laatste blik op de kerk, voor de balans.

Synagoge Winterswijk

De Synagoge van Winterswijk: een tijdreis te voet 

De Synagoge van Winterswijk, gebouwd in 1889, is het kloppend hart van een historisch gebouwen­complex dat samen met het mikwe, de begraafplaats, het schoolgebouw en de woning van de chazan herinnert aan de ooit bloeiende Joodse gemeenschap hier. Het geheel is erkend als rijksmonument en vormt het perfecte startpunt voor een bedachtzame (maar zeker niet saaie) wandeling door de geschiedenis.

Onze rondgang begint aan de hoofdingang van de synagoge aan Spoorstraat 32, vanwaar we rustig met de klok mee wandelen. Al snel komen we langs de muur van de Oude Joodse begraafplaats, die al in 1647 voor het eerst werd genoemd. Voor de echte nieuwsgierigen: er is thuis nog genoeg te lezen over deze plek. De begraafplaats is doorgaans gesloten, maar kan op afspraak worden bezocht door een mailtje te sturen naar info@synagogewinterswijk.nl. Even niet vergeten!

Een paar stappen verder slaan we rechtsaf (ja, dit heet nog steeds Spoorstraat). Wanneer we bij de Sleeswijkstraat aankomen, slaan we opnieuw rechtsaf en duiken we een charmant buurtje in dat verscholen ligt achter de begraafplaats. Bij de eerste mogelijkheid draaien we nogmaals rechtsaf. Leuk detail: zowel de straat achter ons als die rechts van ons heet Sleeswijkstraat. Je kunt je voorstellen dat de gemeenteambtenaren hier een glimlach niet konden onderdrukken tijdens de naamgeving.

Dan passeren we de zijkant van de synagoge, een prachtig moment om de kunstwerken van cortenstaal van Marc Deeleman te bewonderen. Onze scouts hadden hier destijds een perfecte plek om foto’s te maken, en misschien spot u zelf ook wel een Instagrammable hoekje!

Bij de ingang kijken we tenslotte snel op het informatiebord om te zien of er nog interessante activiteiten op de agenda staan. En met een bijgewerkte planning en een hoofd vol indrukken kunnen we met een voldaan gevoel huiswaarts keren.

Hersteld Hervormde Gemeente van Waddinxveen ‘Dorpstraat’

Verborgen pareltje: de neogotische zaalkerk zonder toren 

Goed verscholen in het hart van Waddinxveen treffen we een bijzonder kerkje aan: een neogotisch zaalkerkje, ontworpen door architect Verbrugge. Ooit gebouwd voor de volledig zelfstandige Christelijke Afgescheiden Gemeente, die tot 2008 haar eigen koers voer. Voor de duidelijkheid: deze kerk heet tegenwoordig ‘Hersteld Hervormde Gemeente Dorpsstraat’ en heeft niks te maken met HHG ‘Elim’. Twee HHG’s, twee verhalen!

Handige tip: 

Deze bezienswaardigheid kan mooi worden meegenomen als uitbreiding van de wandeling rond De Hoeksteen. Dus als u daar al enthousiast van bent geworden, kunt u hier nog even doorgaan. 

De ‘smokkelroute’ 

Een klein probleempje: een echt rondje om deze kerk lopen is praktisch onmogelijk. Maar geen zorgen! We hebben een heuse ‘smokkelroute’ voor u uitgezet, zodat we dit verborgen juweeltje toch in de schijnwerpers kunnen zetten. 

We starten onze tocht aan de Dorpsstraat 3 

Althans, dat is wat de meeste bronnen zeggen. Er wordt ook wel eens nummer 5 genoemd, waarschijnlijk omdat de kerk zich zo eigenzinnig tussen de omliggende gebouwen heeft genesteld dat het adres een eigen leven lijkt te leiden. Sterker nog, onze ervaren scouts liepen er in eerste instantie gewoon voorbij! Houd uw ogen dus open en zoek naar het bord dat u op foto 1 ziet – het enige echt betrouwbare teken dat u op de juiste plek bent.

Op naar het kerkje 

Eenmaal op het terrein aangekomen, waant u zich bijna in een tijdmachine. Wie had gedacht dat dit gebouw, dat er zo strak bijstaat, al uit 1894 stamt? Echt indrukwekkend. U kunt doorlopen naar links, waar u een mooi uitzicht hebt op de zijgevel. Helaas houdt de wandeling hier op, want verder doorgaan is simpelweg niet mogelijk (tenzij u heel goed kunt klimmen, maar dat raden we af).

Hoe dan ook, dit verborgen neogotische pareltje is een prachtige aanvulling op ons wandelboekje en een perfecte kans om Waddinxveen van een andere kant te leren kennen!

De Hoeksteen, Waddinxveen

Welkom bij een nieuwe wandeling door het verrassend veelzijdige Waddinxveen! We beginnen bij de Hoeksteen, een moderne kerk met een charmante houten klokkenstoel, die trots in het westen van Waddinxveen staat. Ooit was de kerk een simpel wijkgebouw, maar sinds 1953 is het het bruisende kerkelijke hart van de Sniepwijk. Vandaag vormt dit prachtige stukje erfgoed het startpunt van onze tocht. Maakt u zich geen zorgen, deze wandeling is een stuk spannender dan hij klinkt!

    

U kunt deze route uitbreiden met een kort uitstapje naar de Hersteld Hervormde Gemeente van Waddinxveen 'Dorpstraat'. Zie aldaar.

En nu op pad! We vertrekken vanaf Esdoornlaan 2 en lopen met de klok mee. Vergeet niet om een laatste blik op de houten klokkenstoel te werpen voordat hij achter de horizon verdwijnt. Vanaf de Esdoornlaan marcheren we richting rotonde, waar we rechtsaf slaan bij de Sniepweg.

Hier krijgt u een authentieke indruk van het naoorlogse Waddinxveen. Ziet u die putdeksels? Ja, die leiden u subtiel de juiste kant op (toch handig, die gemeente­werken!). Bij de Plasweg slaan we rechtsaf, en vervolgens nog eens rechts bij de Ieplaan. 

Wilt u verder naar de Dorpsstraat voor de extra bonusroute? Blijf dan rechtdoor lopen op de Plasweg, die overgaat in de Dorpsstraat. Bij nummer 3 kun u uw avontuur verder uitbreiden. Zodra u klaar bent met dit extraatje, keert u gewoon weer terug naar de plek waar u van de hoofdroute afweek. 

Het einde is in zicht! Het laatste stukje van de Ieplaan brengt u langs een mix van bebouwing rechts en een wat verlaten grasveld links. Geen zorgen, dat kale stukje grond wacht ook op betere tijden. Tot 2007 stond hier de legendarische landbouwhuishoudschool De Rank. Gelukkig hebben we de zwart-witfoto’s uit de beeldbank van het Historisch Genootschap Waddinxveen nog (zie ook onderin). Zo was het eens, en zo blijft het in onze herinnering.

Maar wij laten ons niet ontmoedigen door een leeg veld! We slaan vrolijk rechtsaf bij de Esdoornlaan en wandelen terug naar ons startpunt. Wie had gedacht dat een tocht door dit relatief nieuwe stukje Waddinxveen toch zoveel verrassingen in petto had?