Broederenkerk, Zutphen

De Broederenkerk in Zutphen is een vroeg-gotische kerk die als voorbeeld heeft gediend voor diverse neogotische kerken in Nederland, zoals de Sint Jozef in Groningen, de Sint Vitus in Bussum en de Sint Jozef in Enschede. Als u tijdens het wandelen rond deze kerk dus een soort déjà vu ervaart – zoals een van onze scouts – dan weet u hoe dat komt. Sinds 1983 is in de Broederenkerk de Bibliotheek Zutphen gehuisvest.

We starten onze stadsexpeditie bij de ingang van de bibliotheek, aan het Broederenkerkplein 2 in Zutphen, en wandelen met de klok mee. Vanaf de hoofdingang draaien we naar links en volgen de gevel van de kerk, door het groen, in de richting van de Rozengracht. Uw oog wordt waarschijnlijk al snel getrokken door het Gideon‑monument, ter nagedachtenis aan de Zutphense slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Nadat u dit monument hebt bewonderd, lopen we verder, langs boutiquehotel en restaurant Broederenklooster.

We volgen de muren van het oude klooster als leidraad. Kijk gerust goed om u heen, want er is hier genoeg te zien. Via de Rozengracht en de Spoorstraat komen we uit bij de Rosmolensteeg. Hier slaan we rechtsaf.

Op dit deel van de route waant u zich moeiteloos in de middeleeuwen. U passeert een schitterende stadstuin met het terras van het boutiquehotel en wandelt langs de achterkant van de kerk tot u bij het tweede poortje in de Rosmolensteeg komt. Kijk hier vooral even omhoog, naar het originele plafond met houten balken.

Als u de poort uitloopt, slaat u rechtsaf naar het Broederenkerkhof. Vanaf hier kunt u de kerk weer eenvoudig als ijkpunt gebruiken. Bij het Broederenkerkplein slaan we rechtsaf en manoeuvreren we langs de gestalde fietsen tot we weer bij de ingang van de bibliotheek zijn aangekomen.

In de bibliotheek kunt u eventueel even neerstrijken om uw indrukken te laten bezinken en terug te kijken op een geslaagd rondje om de kerk.

Kerk van de Evangelische Gemeente, Zutphen

De voormalige R.K. Emmanuëlkerk in Zutphen werd gebouwd in 1961 en is sinds 2010 in gebruik door de Evangelische Gemeente Zutphen. Deze wederopbouwkerk nodigt u bijna letterlijk uit tot een korte, maar pittige wandeling. Met ‘pittig’ bedoelen we: onderweg komt u een paar trappen tegen.

We starten aan de Van Heemstrastraat 4 in Zutphen. Volgens sommige bronnen zou het nummer 2 moeten zijn, en officieel staat de kerk zelfs geregistreerd op Gerard Doustraat 80a. Verwarrend? Zeker. Daarom spreken we dit af: loop naar het begin van de Van Heemstrastraat en wandel naar de hoofdingang. Ziet u rechts een rode brievenbus, kijk dan voor u op de grond. In de bestrating ligt een kruis in een cirkel: dat is uw startpunt. Zo raken we niet de weg kwijt.

De hoofdingang zelf is ook de moeite waard. Let op hoe de deur uitnodigend in glas is omlijst. Kijk zeker ook omhoog naar de fraaie metalen versiering met de tekst ‘God met ons’. En richt de blik daarna weer omlaag, naar de steen met de woorden ‘Jezus Christus onveranderlijk fundament’: een knipoog naar de bekende ‘eerste stenen’ die u vaak in de gevel bij ingangen van gebouwen ziet. Genoeg indrukken? Dan gaan we op pad, met de klok mee.

Loop links langs de gevel naar het trapje. U komt nu in de Gerard Doustraat. Volg de straat en wandel langs het godshuis tot u bij de Michiel de Ruyter­straat bent. Daar slaan we rechtsaf. Hier valt de speelse golving in de gevel op. We kuieren rustig verder, maar niet te ver: direct achter de kerk slaan we opnieuw rechtsaf en lopen zo achter de kerk langs.

Blijf het voetpad volgen tot u bij een klein trapje komt. Ga omhoog en u staat alweer in de Van Heemstra­straat. Loop de straat uit tot u die grappige rode brievenbus terugziet. Wilt u het helemaal netjes afronden? Ga dan nog één keer precies op het kruis staan om het rondje te voltooien. Maar geen zorgen: we zullen niet klagen als u er een metertje naast zit.

We hopen dat u hebt genoten van dit rondje om de kerk. Graag tot een volgende keer!

Barnabaskerk, Apeldoorn

Meditatief wandelen rond de Barnabas

Sint-Barnabas (1ste eeuw) behoorde tot de oergemeente van de christenen van Jeruzalem. In de traditie kreeg hij de eretitel ‘apostel’. De Barnabaskerk in Apeldoorn (20ste eeuw) is een kruisvormige kerk zonder toren, gelegen in de wijk De Parken. Wij, in de 21ste eeuw, hebben behoefte aan rust en hebben dit gemeentelijk monument gekozen als centraal punt voor een verkwikkende wandeling.

U start deze meditatieve wandeling aan de Canadalaan 25 in Apeldoorn. Neem de tijd om alle details in u op te nemen. In de glas-in-loodramen zijn allerlei aanduidingen te ontdekken. Boven de hoofdingang ziet u drie symbolen: een kruis, een anker en een brandend hart. Dit zijn de zinnebeelden van de drie goddelijke deugden geloof, hoop en liefde. Op een hoger raam boven de ingang ziet u een driehoek met een oog. De driehoek staat voor God (de drie‑eenheid) en het oog symboliseert Gods alwetendheid. Drie andere ramen laten symbolen zien: een slang die in zijn eigen staart bijt, vier sterren en een zandloper. De zandloper staat voor sterfelijkheid en beperktheid. De slang en de sterren verwijzen naar de oneindigheid in tijd en ruimte. Nadat u een moment in het hier en nu hebt stilgestaan, is het tijd om te wandelen, met de klok mee.

U loopt over de Canadalaan tot u bij de Regentesselaan aankomt. Neem de tijd om niet alleen de fraaie architectuur maar ook het monumentale groen in u op te nemen. U passeert de Anne Frankschool. Het kunstwerk aan de muur, van de hand van Apeldoorner Roel Steenbergen, kleurt dit deel van de straat en nodigt uit tot contemplatie. U bekijkt het, verwerkt het, en wandelt verder. Bij de Bas Backerlaan slaat u rechtsaf.

De sfeer in dit deel van de stad is gelijkmatig en kalm. Probeer uw gevoel af te stemmen op deze rustgevende atmosfeer. U nadert de kruising met de Mariannelaan. Voor u ziet u de cyclus van leven en dood weerspiegeld in de begroeiing. Blijf rustig doorademen en sla de Mariannelaan in.

Ook hier blijft de sfeer egaal. Links fraaie huizen, rechts fraaie huizen. Links grote bomen, rechts grote bomen. Alles straalt dezelfde rustige regelmaat uit. Links ontdekt u bovendien voedsel voor de geest: een rijk gevulde boekenkast waaruit u zomaar een boek mag kiezen. Neem even de tijd om deze rijkdom te bekijken. Daarna vervolgt u uw weg naar de Canadalaan, waar u voor de laatste keer rechtsaf slaat.

Na enige tijd verschijnt de Barnabaskerk weer in uw blikveld. Wanneer u voor het pand staat, werpt u nog één blik op de zandloper. Er is tijd verstreken, maar het is goede tijd geweest. Neem dat gevoel mee, de rest van uw dag. Uw lichaam en geest zullen u dankbaar zijn.

Hieronder vindt u een audioscript met tijdscodes. Hiervoor is een rustig leestempo aangenomen (ongeveer 90-100 woorden per minuut), met korte en langere stiltes ingebouwd. De tijdsaanduidingen zijn suggesties om het in te spreken of te monteren; ze helpen om een gelijkmatig, kalmerend ritme te houden. Deze versie duurt in totaal ongeveer 10‑11 minuten, afhankelijk van leestempo en extra stiltes.

Meditatief wandelen rond de Barnabas — Audioscript met tijdscodes

(inspreken met rustige, zachte stem – 90–100 woorden per minuut)

---

[0:00]
Welkom bij deze wandeling rond de Barnabaskerk.
Neem een diepe adem in… en weer uit.
Laat de drukte van de dag achter u.

(pauze 6 sec)

---

[0:30]
Sint-Barnabas leefde in de eerste eeuw.
Hij hoorde bij de eerste christenen van Jeruzalem.
Hij kreeg de eretitel: apostel.

Hier, in Apeldoorn, staat de Barnabaskerk.
Een kerk uit de twintigste eeuw.
Kruisvormig. Zonder toren.
Rustig gelegen in de wijk De Parken.

Vandaag gebruiken we deze plek als vertrekpunt.
Voor een wandeling vol aandacht en stilte.

(pauze 8 sec)

---

[1:40]
We staan bij de ingang, aan de Canadalaan 25.
Kijk omhoog.
Zie de ramen van glas en lood.

Daarboven drie symbolen:
een kruis, een anker, een brandend hart.
Geloof. Hoop. Liefde.

Nog hoger een driehoek met een oog.
De drie-eenheid. En Gods alwetendheid.

Andere ramen tonen:
een slang die in zijn staart bijt,
vier sterren,
een zandloper.

De slang en sterren: oneindigheid.
De zandloper: vergankelijkheid.

Sta hier even stil.
Voel het moment.
Adem rustig in… en uit.

(pauze 12 sec)

---

[3:50]
En nu beginnen we te lopen.
Met de klok mee.
Langzaam, stap voor stap.

We volgen de Canadalaan.
Tot de Regentesselaan.

Laat uw ogen dwalen.
Zie de huizen.
Zie het groen.
Voel hoe de straat u tot rust brengt.

We passeren de Anne Frankschool.
Aan de muur een kunstwerk van Roel Steenbergen.
Kijk ernaar.
Laat het beeld even werken.
Dan gaan we verder.

Bij de Bas Backerlaan slaat u rechtsaf.

(pauze 8 sec)

---

[6:10]
De sfeer is hier zacht.
Gelijkmatig.
Uw adem mag meebewegen in dit ritme.

Bij de kruising met de Mariannelaan ziet u begroeiing.
Leven. En sterven.
De eeuwige cyclus.

Sla de Mariannelaan in.
Blijf rustig doorademen.

(pauze 10 sec)

---

[7:30]
Links huizen. Rechts huizen.
Links bomen. Rechts bomen.
Alles in balans.
Alles gelijkmatig.

Links ziet u een boekenkast.
Vol schatten voor de geest.
Misschien neemt u er ooit een mee.
Kijk er even naar.
Dan vervolgt u de weg.

We slaan rechtsaf, terug de Canadalaan op.

(pauze 10 sec)

---

[9:20]
Na enige tijd ziet u de Barnabaskerk opnieuw.
We zijn weer terug bij het begin.

Blik nog één keer naar de zandloper.
Er is tijd verstreken.
Maar het was goede tijd.

Adem diep in.
En weer uit.

Neem dit gevoel mee, de rest van uw dag.
Uw lichaam… en uw geest… zullen u dankbaar zijn.

(lange afsluitende stilte 20 sec)

Gote Kerk, Apeldoorn

De eerste steen van de Grote Kerk of Koninginnekerk in Apeldoorn werd op 16 april 1891 gelegd door de toen tienjarige prinses Wilhelmina. Inmiddels zijn we heel wat decennia verder en is deze kerk nog steeds een prachtige locatie voor een korte en pittige rondwandeling. Let op. Een deel van deze wandeling voert u over grind, dus draag geen sandalen. Dat zou trouwens ook ongepast zijn bij een bezoek aan een vorstin.

U zou het misschien niet zeggen, maar in 1970 werd overwogen de kerk te slopen, vanwege de erbarmelijke staat van het gebouw. Als reactie hierop werd de Stichting Vrienden van de Grote Kerk opgericht. Het doel van deze stichting was het gebouw en het orgel terug te brengen in hun oorspronkelijke staat. Van sloop werd uiteindelijk afgezien, en de kerk kreeg zelfs de status van rijksmonument. Kijk, zo doen we dat in Nederland.

We starten onze rondwandeling aan de Loolaan 16 in Apeldoorn en wandelen met de klok mee. Nadat we de fraaie hoofdingang hebben bewonderd, lopen we een stukje verder de Loolaan op. U krijgt alle kansen om het gebouw van alle kanten te bekijken. Achter de kerk letten we op waar het lage hekje naar rechts draait, en op dat punt slaan we ook rechtsaf.

We lopen de parkeerplaats op. Vanaf hier hebben we goed zicht op de zijkant en achterkant van de kerk. U loopt langs het houten gebouwtje van het Pleinhuis. Hier worden allerlei nevenactiviteiten georganiseerd, zoals zondagsschool en meet & greets. U kunt rustig verder wandelen en de rand van de kerk als ijkpunt aanhouden.

Als we iets verder zijn, kunt u rechts het grind op lopen. Als u dat niet aandurft, loopt u door tot de stoep en slaat daar rechtsaf. Iets verderop zien we een trotse verschijning. Wie is dat? Het is de jonge Wilhelmina, vereeuwigd door kunstenares Greet Grottendieck. Het beeld is bewust niet op een sokkel geplaatst, omdat de kunstenares haar werkstukken te midden van de mensen wil plaatsen. En dat werkt: u kunt de parmantige dame recht in de ogen kijken.

Als u voldoende selfies met het beeld hebt genomen, wandelt u verder naar de hoofdingang om uw rondje om de kerk te voltooien. Wat een fijne wandeling! Wat er verder ook gebeurt vandaag, dit heeft u toch maar mooi meegenomen.

Mariakerk, Apeldoorn

De Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopnemingkerk – vaak kortweg Onze Lieve Vrouwekerk genoemd en in de volksmond bekend als de Mariakerk – is de oudste rooms-katholieke kerk van Apeldoorn én de enige die nog steeds door de parochie wordt gebruikt. Vandaag vormt dit neogotische godshuis het stralende middelpunt van onze expeditie.

We beginnen aan de Hoofdstraat 18 in Apeldoorn. Zoals het hoort, bewonderen we eerst de sierlijke baksteenvormen – geïnspireerd op de Nederrijnse late gotiek – en de prachtige glas-in-loodramen boven de hoofdingang. Daarna draaien we naar links en wandelen we de Hoofdstraat verder af. Bij de Kalverstraat slaan we rechtsaf.

Plots staan we midden in de wereldlijke drukte van het moderne Apeldoorn. Dit stukje stad bruist van energie! We volgen de weg tot aan de kruising met de Stationsstraat en slaan daar opnieuw rechtsaf.

We komen langs de achterkant van de kerk. Van hier ziet u goed dat ze een tikkeltje scheef in het stratenplan staat. Een paar stappen verder en de kerk verdwijnt alweer uit ons directe zicht.

Gelukkig valt er genoeg moois te zien. Zoals het Eucharistisch Centrum op nummer 13, met zijn charmante halfronde erkers – een klein architectonisch cadeautje voor de oplettende wandelaar. Nog een paar karakteristieke panden verder slaan we rechtsaf de Stationsdwarsstraat in.

En dan naderen we onze eindbestemming. Let goed op: af en toe steekt de dakruiter van de kerk al boven de huizen uit. Nog even langs de fraaie tuin bij de kerk en dan zijn we weer waar we begonnen waren – maar wel een hele ervaring rijker.